می گویند سابقه  عزاداری شعیان در ماه محرم  بر می گردد به زمانی که طایفه بنی اسد هنگام دفن شهدای کربلا بر سر مزار آنان مویه کردند و اشک ریختند. هر چند شیوه و نوع  این عزادری در طول تاریخ تا به امروز  در اشکال مختلف تغیر یافته اما  فلسفه آن   همان زنده نگهداشتن  یاد و خاطره ماجرای حزن انگیز واقعه ای است  که می توان الگویی  برای  آزادی و آزادگی انسان ها باشد

اما از آنجائیکه  با گذشت زمان ، به سوگ نشستن در عزای  شهیدان کربلا خاصه  حسین بن علی (ع )  شاخصه  مهم دین داری هر مسلمانان   شیعه گردید و از طرفی خرافات نیزهمواره  جز لاینفک دین بوده است لذا عزا داری  ماه محرم در گذشت ایام   ضمن تغیر شکل در نوع و شکل مراسم آن ، تغیر ماهیت یافته بدین معنا که مراسم  سوگواری ماه محرم شمشیر دولبه ای است که نه  تنها  برای  مردم مستمند وسیله ای برای  حا جت و وصول  خواسته ها و نیاز ها  ازدرگاه  خداوند گردیده  بلکه برای  برخی از دنیا پرستان جاه طلب هم  ابزاری برای  رسیدن به مقاصد  دنیوی شده است ، و لذا در مراسم ماه محرم که از دیر باز تا کنون باقی مانده است، آدابی  وجود دارد که گواه آنچه گفته آمد می باشد مثل نذرهایی که مردم  مستمند و  نیازمند در ماه های محرم و صفر برای خود و فرزندانشان ورفع گرفتاریها انجام می دهند،  نذوراتی که زنده یاد جعفر شهری نویسنده کتاب ” تهران قدیم ” از آن ها در کتاب  خود ، بخوبی یاد کرده است نذوراتی مانند آب دادن، شربت دادن، سقایی، پختن آش امام زین العابدین و آش ابودردا که برای تهیه مصالح آن حکا باید گدایی کرد چرا که تا برای رفع هر بیماری کارگر افتد،اطعام با انواع غذاها، نذر شمع، نفت و روغن چراغ به امام زاده ها، گل مالیدن بر سر و صورت، سینه زدن، زنجیر زدن، زیر علم، کتل و علامت رفتن، سنگ زدن، تیغ زدن، قمه زدن، خواندن زیارت عاشورا، ختم قرآن، روزه گرفتن و….

علاوه بر اینها انجام خدماتی چون پذیرایی، کفش داری و اسفند دود کردن در مساجد و تکیه ها نیز با نذر و قصد قربت انجام میگرد. تهیه مواد مورد نیاز دسته ها از سازهایشان گرفته تا زنجیر و علم و کتل و علامت، پرچم، دیگ، سینی، استکان و…نیز از جمله موارد نذر بوده و هست.

اما در میان این نذورات ،  نذری وجود داشته که به دلیل ظلم و تعدی حاکمان  زمانه به مرور ایام ، فراموش شد و کم کم از میان خیل  عاشقان حسین بن علی و معتقدان به واقع کربلا کنار گذاشته می شود ، و آن نذر سکوت است  که پیش ازاین در گذشته ، یکی از انواع نذورات در ماه محرم محسوب می شد ، گرفتن روزه سکوت در  ماه محرم بدین  صورت بود که  فرد روزه گیر، در تمام دوازده روز عزا یا تا آخر محرم و گاهی صفر، یک کلام سخن نمی گفت. ولی  از آنجائیکه مردم کم کم به درک واقعی حماسه کربلا نائل آمدند، این نذر فراموش شد وبر عکس ،  ماه شکستن سکوت شد ، که تاریخ یک صد ساله  گذشته این کهنه دیار گواه این  ادعا است که آخرین آن انقلاب ۵۷ است که در ماه محرم سال ۵۶ با فریاد های حق طلبانه مردم این آب و خاک پایه های نظام مستبد پنجاه ساله شاهنشاهی لرزید  و عاقبت سرنگون گردید.

مداحی و روضه خوانی در ماه محرم

روضه خوانی و مداحی در ماه محرم هم تاریخچه  خواندنی و شنیدنی دارد که باز هم نویسنده کتاب تهران قدیم آن را بدین گونه شرح میدهد که :

“…در سنه نهصد هجری قمری  واعظی به نام  ملا حسین کاشفی هراتی با استفاده از مقاتل و کتب گذشه ها در مقتل ،  کتابی به نام روضة الشهدا (روضه به معنای باغ )  نوشت و استفاده و استنساخ آنرا وقف عام نمود و چون جامعترین کتاب در این زمینه بود، در این ماه هرکس عقیده و سوادی داشت آنرا بر مردم میخواند و گریه میگرفت تا کم کم این کتاب اجتماع مذهبی

را بر آن داشت تا در خانه و مساجد ، وقتی را به روضة الشهدا خوانی مخصوص گردانند و به خوش خوانها و بهتر خوانها اجرتی بپردازند که با اقبال مردم از این مراسم و شیوه برگزاری آن، تغییراتی در جهت جذابتر شدن این مجالس صورت گرفت تا اینکه این مجالس به روضه خوانی و کتاب خوان آن به روضه خوان  و مداح شهرت یافتند.

اما این رسم روضه خوانی و مداحی هم که آغاز آن با  خواندن از روی روضه الشهدا ی ملا حسین کاشفی  شروع  شد  ، کم کم به اقتضای زمان جای خود را به مدیح سرایی از  قدرت و یا به  گفته ها و اشعاری دادکه  نه تنها  با هجو یات و نقل  قول های  بی سند و مدرک ، فلسفه قیام  کربلا را  مخدوش می کند  بلکه با گفتن مطا لبی  خارج اهداف و رسالت  نهضت قیام  امام سوم  شیعیان در کربلا ، بیشتر با هدف  و مقاصد سیاسی عنوان می گردد تا بدانجا که امروزه  اینگونه مداحان به صراحت ،  مداحی در راستای اهداف سیاسی  مورد نظرشان را رسالت خود میدانند . غافل که با اینکار لطمه بر باور مردم خواهند زد .

حال که سخن از لطمه زدن بر باورو اعتقاد مردم از سوی برخی از مروجان دورغین د ینداری  به میان  آمد  با نقل خاطره ای از فرزانه ی از دست رفته  ، این وجیزه را به پایان می برم .

فرزانه ای به نقل از خاطرات کودکی خود از مراسم ماه محرم می گفت : بچه که بودم به نمایش تعزیه علاقه داشتم و بارها مادرم گفته بود که بهنگام بازگشت به خانه از کنار چادری که آنجا برپا کرده بودند رد نشوم. یک روز از روی کنجکاوی رد شدم واز لای چادر دیدم آنکس که با نقا ب در تعزیه اشگ در می آورد،  سرپا ایستاده و در گلدانی ادرار می کند و می نالد و می گوید که ضعیفه منو سوزاکی کرد وحرفهای دیگر . حال حکایت  امروز این مروجان دورغین دینداری است  که لای چادر را  خود بالا زده اند  تا اعتقاد  و باورنسلی را  متزلزل سازند .

این مطلب در گویا منتشر شد