Bijan Safsari: جهل بر فقر مقدم است یا فقر بر جهل ؟

Friday, December 08, 2006

جهل بر فقر مقدم است یا فقر بر جهل ؟

این روز ها که بازار انتخابات و ایضا تلاش موافقین و مخالفیین حضور در انتخابات همچنان داغ است بیائیم بی آنکه به جمع موافقان و یا مخالفان این شعبده پیوسته باشیم کمی به گذشته و حال خود بنگریم که قبل از حضور و یا پشت کردن به یکی از مظاهر مدنیت و دمکراسی , خود را بجوئیم .

در محضر فرزانه ای سالخورده حضور داشتم و او از خاطرات خود از سال های 1320 می گفت به هنگامی که هنوز کودکی بیش نبود روزی بر سبیل اتفاق از محله ای می گذشت که گناهکاری را جزا می دادند و میر غضب مردک نحیف و رنگ پریده ای را به زانو نشانده بود و قصد سر بریدن او را داشت ,.
آن فرزانه سالخورده شرح آن خاطره را چنین توصیف می کرد که مرد محکوم که شندره ای به تن داشت , دستانش از پشت بسته بود و چشمانش با وحشت و هراس هر لحظه به سویی می پرید , میر غضب با هیبتی کریه در لباس سرخ رنگ با کلاه پوستی و سبیل های آویخته به یک دست خنجر گرفته بود و با دست دیگرش چنگی به موهای محکوم زده بود , جماعت هم فوج تا فوج همه مضطرب و کنجکاو به آن صحنه رقت انگیز چشم دوخته بودند .

میرغضب به پشت سر محکوم بیچاره رفت و دو انگشت خود را در پره های دماغ او کرد و خنجر را به زیر گلویش گذاشت اما لختی درنگ کرد و از بریدن سر مرد بیچاره صرف نظر کرد و به طرف جماعت تماشاچی آمد و کلاه پوستینش را به طرف مردم دراز کرد و فریاد زد " حق تیغ " ، چند نفری چند سکه ی خرد به کلا هش ریختند ، اما میر غصب به آن چند سکه راضی نشد و دوباره با خشم فریاد زد " حق تیغ " , در گردش دوم جماعت یکی دو سکه ی دیگر به کلاهش انداختند , میر غضب نگاهی به کلاهش کرد و بعد بر آشفته به مردم فریاد زد " جماعت کنس , گدا های بد بخت , فقط همین ؟ , الان نشانتان میدهم با که طرفید " آن وقت خشمگین به سوی محکوم برگشت , خنجر از پر شال بیرون کشید و با یک حرکت دماغ مرد بیچاره را برید و به گوشه ای انداخت , مرد ناله ای جگر خراش کشید و خون از میان صورتش بیرون زد . میر غضب باز بطرف مردم رفت و گفت " از کس و کار این بدبخت کسی این جا نیست تا زود تر خلاصش کنم ؟
الغرض میر غضب در چند دوران دیگر که هربار تکه ای از اعضای بدن محکوم را می برید از جماعت تماشا چی سکه هایی جمع کرد .
آن پیر فرزانه می گفت من که کودکی بیش نبودم بادیدن آن صحنه های وحشت انگیز به گریه افتاده بودم اما پای رفتنم نبود و نمی توانستم خودم را از میان آن جماعت بیرون کشم که ناگهان دستی بر شانه ام خورد و مرا به اسم صدا زد برگشتم , استادم را دیدم که با تعجب می گفت تو اینجا چه میکنی ؟به لکنت افتادم , نمی دانستم چه بگویم , پس از لختی سکوت گفتم : نمی دانم , گمان کردم این جا معرکه گرفته اند , استادم گفت : یک لوطی و کرور کرور عنتر , وبعد با تغیر گفت : بیا بیرون , از حلقه جمعیت بیرون آمدم بی آنکه دوباره به پشت سرم نگاه کنم تنها فریاد میر غضب بود که همچنان "حق تیغ " می طلبید .

پیر فرزانه بعد از گفتن این خاطره از کودکیش لحظه ای به فکر فرو رفت و بعد رو بمن کرد و پرسید , به نظر تو فقر این ملت مقدم بر جهلشان است و یا جهل آنها مقدم بر فقرشان ؟
میدانستم توقع پاسخی از من ندارد گویی نه از من که از خود می پرسید از همین رو بعد از خیره به نا کجا آباد دوباره به حرف آمد و گفت : فقر جهل می آورد و جهل فقر " اما این هر دو حاصل ضعف در برابر تقدیری است که دیگران رقم می زنند . نخست باید تقدیر خود را به دست بگیریم و بعد ...., و بعد باز هم رو به من کرد و پرسید : اول فقر را باید از بین برد یا جهل را ؟

حال از آن لحظه تا کنون بدنبال پاسخ این پرسش می گردم , براستی با چرخش تاریخ و هزاران طلمی که بر ملت این کهنه دیار رفته است چه تغیری کرده ایم ؟ جهل و فقر مان چه تغیر ی کرده است ؟ شما می دانید ؟

به قلم بيژن صف سري ...... لينک يادداشت

4 نظر شما